W gabinecie i onlinePorozmawiajmy: 668 515 471

Codzienne nawyki

Antybiotyk a jelita - jak wspierać mikrobiotę po antybiotykoterapii?

Jak wspierać jelita po antybiotyku? O diecie, probiotykach, regeneracji i objawach, których nie należy ignorować.

Kończysz antybiotyk.

Infekcja minęła, ale pojawia się kolejne pytanie:

„Co teraz zrobić z jelitami?”

Probiotyk?

Kefir?

Kiszonki?

Prebiotyk?

A może specjalna „odbudowa mikrobioty”?

Wokół antybiotyków narosło wiele mitów.

Z jednej strony są osoby, które przyjmują je przy każdej infekcji, nawet wtedy, kiedy nie mają zastosowania.

Z drugiej - osoby, które boją się antybiotyku tak bardzo, że próbują uniknąć go nawet wtedy, kiedy lekarz widzi konkretne wskazania do leczenia.

Jak zwykle prawda jest bardziej złożona.

Antybiotyki są niezwykle ważnymi lekami.

Jednocześnie mogą wpływać na mikrobiotę jelitową.

Dlatego warto wiedzieć, jak rozsądnie wspierać organizm podczas i po antybiotykoterapii.

Antybiotyk nie jest wrogiem

Zacznijmy od najważniejszej rzeczy.

Antybiotyki leczą zakażenia bakteryjne i w odpowiednich sytuacjach mogą zapobiegać poważnym powikłaniom, a nawet ratować życie.

Nie należy więc przedstawiać ich jako czegoś, co „niszczy organizm”.

Problemem jest przede wszystkim niepotrzebne lub niewłaściwe stosowanie antybiotyków.

Antybiotyki nie działają na wirusy.

Dlatego nie leczą na przykład większości typowych infekcji wirusowych.

Decyzję o potrzebie zastosowania antybiotyku powinien podejmować lekarz.

Jeżeli antybiotyk jest potrzebny, obawa o mikrobiotę nie powinna być powodem do samodzielnego rezygnowania z leczenia.

Co antybiotyk robi z mikrobiotą?

Antybiotyk ma za zadanie zahamować rozwój lub zniszczyć określone bakterie odpowiedzialne za zakażenie.

Problem polega na tym, że może również oddziaływać na inne bakterie wrażliwe na jego działanie.

Także te znajdujące się w jelitach.

Wpływ na mikrobiotę zależy między innymi od:

  • rodzaju antybiotyku
  • zakresu jego działania
  • dawki
  • długości terapii
  • wcześniejszych antybiotykoterapii
  • wieku
  • stanu zdrowia
  • indywidualnego składu mikrobioty

Dlatego nie każda antybiotykoterapia wpływa na jelita w dokładnie taki sam sposób.

Czy antybiotyk „wyjaławia jelita”?

To określenie jest bardzo popularne.

Ale jest zbyt mocne.

Po antybiotykoterapii mikrobiota nie znika całkowicie.

Antybiotyk może zmniejszyć liczebność niektórych mikroorganizmów oraz zmienić strukturę całej społeczności, ale nie oznacza to, że jelita nagle stają się sterylne.

Dlatego zamiast mówić:

„Antybiotyk wyjałowił moje jelita”

lepiej powiedzieć:

„Antybiotyk mógł wpłynąć na skład mojej mikrobioty.”

To znacznie bliższe temu, co rzeczywiście się dzieje.

Czy mikrobiota sama wraca do normy?

U wielu osób po zakończeniu antybiotykoterapii mikrobiota zaczyna stopniowo się zmieniać i częściowo odbudowywać.

Nie zawsze jednak wszystko wraca dokładnie do stanu sprzed leczenia.

Znaczenie ma rodzaj antybiotyku, czas terapii, kolejne kuracje oraz indywidualne cechy organizmu.

Dlatego trudno powiedzieć:

„Po dokładnie 30 dniach mikrobiota będzie odbudowana.”

Nie ma jednej daty odpowiedniej dla każdego.

I nie oznacza to też, że przez kilka miesięcy po antybiotyku trzeba przyjmować ogromną liczbę suplementów.

Czy podczas antybiotyku trzeba brać probiotyk?

To zależy.

Nie istnieje jeden probiotyk odpowiedni do każdego antybiotyku i każdej osoby.

Dla niektórych konkretnych szczepów istnieją dane wskazujące, że mogą zmniejszać ryzyko biegunki związanej z antybiotykoterapią.

I tutaj bardzo ważne jest słowo:

szczep.

Nie wystarczy, że na opakowaniu znajduje się napis:

„Lactobacillus”.

Znaczenie ma dokładne oznaczenie mikroorganizmu.

Do probiotyków wrócimy szerzej w kolejnym artykule, bo to temat, który zdecydowanie zasługuje na osobny wpis.

Probiotyk to nie magiczna osłona

Często słyszymy:

„Biorę antybiotyk, więc muszę brać osłonę.”

I kupujemy pierwszy probiotyk z półki.

Tymczasem probiotyki różnią się między sobą.

Różne szczepy mogą mieć różne właściwości.

Nie można zakładać, że dowolny preparat będzie działał dokładnie tak samo jak ten, który został przebadany w określonej sytuacji.

Dlatego zamiast pytać:

„Jaki probiotyk jest najlepszy?”

lepiej zapytać:

„Jaki konkretny szczep ma dane dotyczące zastosowania, którego potrzebuję?”

To duża różnica.

Kiedy przyjmować probiotyk względem antybiotyku?

To zależy od rodzaju probiotyku.

W przypadku preparatów zawierających bakterie często zaleca się zachowanie odstępu od dawki antybiotyku, ale dokładne postępowanie powinno być zgodne z zaleceniem lekarza, farmaceuty lub informacją dotyczącą konkretnego preparatu.

Niektóre probiotyki zawierają również drożdże, na które antybiotyki przeciwbakteryjne nie działają w taki sam sposób jak na bakterie.

Nie warto więc tworzyć jednej zasady dla wszystkich preparatów.

Co jeść po antybiotyku?

I tutaj dochodzimy do rzeczy, która często jest mniej atrakcyjna marketingowo niż suplement.

Normalne, różnorodne jedzenie.

Mikroorganizmy jelitowe potrzebują substratów, które mogą wykorzystywać.

Szczególnie ważną rolę odgrywa błonnik.

Dlatego w diecie warto stopniowo uwzględniać:

  • warzywa
  • owoce
  • pełnoziarniste produkty zbożowe
  • rośliny strączkowe
  • orzechy
  • pestki i nasiona

Nie musisz jednak dzień po zakończeniu antybiotyku zjadać ogromnej miski fasoli, kilograma warzyw i kilku łyżek otrębów.

Jeżeli podczas choroby jadłaś bardzo lekko, zwiększaj ilość błonnika stopniowo.

Jelita mogą potrzebować chwili na przystosowanie.

Prebiotyki - czyli jedzenie dla mikroorganizmów

Prebiotyki to składniki wykorzystywane przez określone mikroorganizmy gospodarza, których wykorzystanie może przynosić korzyść zdrowotną.

Nie oznacza to, że musisz od razu kupować prebiotyk w proszku.

Wiele składników o działaniu prebiotycznym znajdziemy w normalnym jedzeniu.

Różnorodna dieta roślinna dostarcza wielu rodzajów błonnika i innych związków wykorzystywanych przez mikrobiotę.

Dlatego jednym z podstawowych sposobów wspierania mikrobioty jest po prostu:

karmienie jej odpowiednią dietą.

A co z kiszonkami?

Kiszona kapusta.

Ogórki kiszone.

Kefir.

Jogurt.

Inne fermentowane produkty.

Mogą być wartościowym elementem różnorodnej diety.

Nie muszą jednak być obowiązkową częścią „kuracji po antybiotyku”.

Jeżeli dobrze je tolerujesz - możesz je włączać do jadłospisu.

Jeżeli po dużej ilości kiszonek czy kefiru pojawiają się silne wzdęcia albo inne dolegliwości, nie jedz ich na siłę tylko dlatego, że „są dobre na jelita”.

Zdrowy produkt nie musi być dobrze tolerowany przez każdego.

Nie zapominaj o białku

Po chorobie często przez kilka dni jemy bardzo mało.

A później skupiamy całą uwagę na probiotykach.

Tymczasem organizm potrzebuje również odpowiedniej ilości energii i białka do regeneracji.

Warto więc wrócić do pełnowartościowych posiłków zawierających źródła białka, takie jak:

  • jaja
  • ryby
  • mięso
  • nabiał
  • tofu
  • rośliny strączkowe

Oczywiście odpowiednio do indywidualnego sposobu odżywiania.

Nawodnienie też jest ważne

Podczas infekcji łatwo o mniejszą podaż płynów.

Szczególnie jeśli występuje gorączka, biegunka czy wymioty.

Dlatego po chorobie warto zwrócić uwagę również na odpowiednie nawodnienie.

Jeżeli występuje biegunka, znaczenie może mieć również uzupełnianie elektrolitów.

A co z cukrem?

Czasami można usłyszeć:

„Po antybiotyku absolutnie zero cukru, bo nakarmisz złe bakterie i grzyby.”

To zbyt duże uproszczenie.

Nie musisz wpadać w panikę po zjedzeniu kawałka ciasta.

Jednocześnie dieta oparta głównie na słodyczach, słodzonych napojach i wysoko przetworzonych produktach nie będzie najlepszym sposobem wspierania ogólnego zdrowia ani różnorodności diety.

Znowu liczy się całość sposobu odżywiania, a nie jeden produkt.

Czy po antybiotyku rozwija się Candida?

To kolejny popularny temat.

Antybiotykoterapia może zwiększać ryzyko niektórych zakażeń grzybiczych, ponieważ zmienia środowisko mikrobiologiczne organizmu.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba po antybiotyku ma „Candida w jelitach” wymagającą specjalnej diety i wielotygodniowego „odgrzybiania”.

Jeżeli pojawiają się objawy sugerujące zakażenie grzybicze, powinny być odpowiednio ocenione i leczone.

Nie diagnozujemy kandydozy na podstawie:

zmęczenia,

ochoty na słodycze,

wzdęć

czy białego nalotu na języku.

Takie objawy mogą mieć wiele innych przyczyn.

Czy trzeba zrobić „detoks” po antybiotyku?

Nie.

Wątroba i nerki nie potrzebują specjalnego oczyszczania po każdej antybiotykoterapii.

Nie potrzebujesz:

głodówki,

sokowego detoksu,

silnych mieszanek ziołowych,

„oczyszczania jelit”

ani kilkunastu suplementów.

Organizm potrzebuje przede wszystkim warunków do regeneracji.

Jedzenia.

Snu.

Płynów.

Ruchu, kiedy wrócisz do sił.

I czasu.

Sen jest częścią regeneracji

Po infekcji często chcemy natychmiast wrócić do normalnego tempa.

Praca.

Trening.

Obowiązki.

A organizm jeszcze przez kilka dni mówi:

„Potrzebuję odpoczynku.”

Nie wszystko trzeba naprawiać suplementem.

Sen jest jednym z podstawowych elementów regeneracji po chorobie.

Jeżeli czujesz się osłabiona, daj sobie czas na powrót do normalnej aktywności.

Nie stosuj antybiotyków „na wszelki wypadek”

To jedna z najważniejszych rzeczy, jakie możemy zrobić nie tylko dla mikrobioty, ale również dla zdrowia publicznego.

Niepotrzebne stosowanie antybiotyków przyczynia się do rozwoju antybiotykooporności.

Oznacza to, że bakterie mogą stawać się odporne na leki, które wcześniej były skuteczne.

To realny i poważny problem.

Dlatego:

  • nie stosuj antybiotyku pozostałego po poprzedniej chorobie
  • nie przyjmuj antybiotyku „bo komuś pomógł”
  • nie skracaj samodzielnie zaleconej terapii
  • stosuj lek zgodnie z zaleceniem

Jeżeli masz wątpliwości dotyczące leczenia, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą.

Biegunka po antybiotyku - kiedy trzeba uważać?

Luźniejsze stolce mogą pojawić się podczas lub po antybiotykoterapii.

Nie zawsze oznaczają coś poważnego.

Ale nasilonej lub utrzymującej się biegunki po antybiotyku nie należy ignorować.

Szczególnie jeśli pojawia się:

  • bardzo częsta wodnista biegunka
  • gorączka
  • silny ból brzucha
  • krew w stolcu
  • objawy odwodnienia
  • znaczne osłabienie

W takiej sytuacji należy skontaktować się z lekarzem.

Jedną z możliwych przyczyn nasilonej biegunki związanej z antybiotykoterapią jest zakażenie Clostridioides difficile, które wymaga odpowiedniej diagnostyki i leczenia.

Nie próbujemy wtedy „naprawiać jelit” samymi probiotykami.

Jak może wyglądać rozsądny plan po antybiotyku?

Nie potrzebujesz skomplikowanego protokołu.

Zacznij od podstaw:

  • wróć stopniowo do różnorodnej diety
  • jedz warzywa i owoce
  • włączaj różne źródła błonnika
  • zadbaj o odpowiednią ilość białka
  • pij odpowiednią ilość płynów
  • możesz włączać tolerowane produkty fermentowane
  • zadbaj o sen
  • wracaj stopniowo do aktywności fizycznej
  • probiotyk dobieraj do konkretnego celu, a nie tylko na podstawie liczby „miliardów bakterii”

I przede wszystkim:

nie próbuj zrobić wszystkiego jednego dnia.

Jelita potrafią się regenerować

Po antybiotykoterapii łatwo wpaść w narrację:

„Moja mikrobiota została zniszczona i teraz muszę ją odbudować.”

Takie myślenie niepotrzebnie buduje strach.

Antybiotyk może wpływać na mikrobiotę.

To fakt.

Ale organizm nie jest bezradny.

Mikrobiota jest dynamicznym ekosystemem, który może zmieniać się również po zakończeniu leczenia.

Dlatego zamiast próbować sterować każdym gatunkiem bakterii za pomocą suplementów, warto stworzyć dobre warunki dla całego organizmu.

Różnorodna dieta.

Błonnik.

Sen.

Ruch.

Rozsądne stosowanie leków.

I czas.

Czasami właśnie te najprostsze rzeczy są najlepszym początkiem.

Jesteś po antybiotykoterapii i nie wiesz, od czego zacząć?

Podczas konsultacji możemy przyjrzeć się Twojemu sposobowi odżywiania, pracy jelit, tolerancji poszczególnych produktów, stosowanym probiotykom i suplementom oraz temu, jak organizm funkcjonuje po zakończonym leczeniu.

Nie chodzi o stworzenie skomplikowanej „kuracji odbudowującej”.

Chodzi o rozsądne wsparcie organizmu dopasowane do konkretnej sytuacji.

Wróć na początek artykułu ↑
Anna Rzepa
Anna RzepaHolivita

Autorka bloga

Anna Rzepa

Dyplomowany naturopata. Absolwentka Polskiej Akademii Medycyny Naturalnej i Fitoterapii. Na blogu piszę o codziennym dbaniu o siebie i przygotowaniu do konsultacji.

Poznaj mnie bliżej

Czytaj dalej