Ciągłe zmęczenie - jakie mogą być przyczyny i co warto zbadać?

Zmęczenie jest objawem, a nie diagnozą

To bardzo ważne. Przewlekłe zmęczenie może mieć wiele różnych przyczyn i nie istnieje jeden suplement, który będzie odpowiedni dla każdej zmęczonej osoby.

U jednej przyczyną może być niedobór żelaza. U innej problemy z tarczycą. Ktoś inny śpi 8 godzin, ale jakość tego snu jest bardzo słaba. Jeszcze inna osoba je tak, że po każdym większym posiłku doświadcza dużej senności i spadku energii.

Dlatego zamiast od razu pytać „co brać na zmęczenie?”, lepiej zacząć od pytania „co może powodować moje zmęczenie?”. To przykład podejścia, o którym szerzej piszę w artykule czym jest naturopatia i jak wygląda konsultacja naturopatyczna.

Zacznij od snu

To brzmi banalnie, ale zanim zaczniemy szukać skomplikowanych przyczyn, warto przyjrzeć się podstawom. Nie chodzi wyłącznie o liczbę godzin spędzonych w łóżku. Można spać 8 godzin i nadal się nie regenerować.

Zastanów się:

• czy łatwo zasypiasz,
• czy budzisz się w nocy,
• czy rano czujesz się wypoczęta,
• czy chrapiesz,
• czy zdarzają Ci się poranne bóle głowy,
• czy przed snem długo korzystasz z telefonu,
• czy godziny snu są w miarę regularne.

Jeżeli rano regularnie budzisz się bardziej zmęczona niż wieczorem, warto przyjrzeć się jakości snu. Szczególnie głośne chrapanie, przerwy w oddychaniu obserwowane przez partnera i bardzo duża senność w ciągu dnia powinny być skonsultowane z lekarzem, ponieważ mogą wskazywać między innymi na bezdech senny.

Niedobór żelaza i anemia

To kolejny obszar, który warto brać pod uwagę, szczególnie u kobiet miesiączkujących. Żelazo jest potrzebne między innymi do prawidłowego transportu tlenu.

Jego niedobór może wiązać się z:

• osłabieniem,
• mniejszą tolerancją wysiłku,
• dusznością przy wysiłku,
• bólami głowy,
• kołataniem serca,
• problemami z koncentracją,
• wypadaniem włosów.

Warto pamiętać, że sama morfologia nie zawsze daje pełny obraz gospodarki żelazowej. Jednym z parametrów wykorzystywanych do oceny zapasów żelaza jest ferrytyna. Jej interpretacja również wymaga jednak kontekstu, ponieważ na jej poziom mogą wpływać między innymi stany zapalne.

Dlatego nie warto na podstawie jednego wyniku samodzielnie rozpoczynać wysokich dawek żelaza.

Tarczyca

Jeżeli zmęczeniu towarzyszą dodatkowo na przykład:

• uczucie zimna,
• zaparcia,
• sucha skóra,
• pogorszenie kondycji włosów,
• trudności z koncentracją,
• zmiany masy ciała,

warto porozmawiać z lekarzem o ocenie funkcjonowania tarczycy. Podstawowym badaniem jest zazwyczaj TSH, a w zależności od sytuacji lekarz może zdecydować o poszerzeniu diagnostyki.

Witamina B12 i kwas foliowy

Witamina B12 bierze udział między innymi w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego oraz tworzeniu krwinek. Na jej niedobór bardziej narażone mogą być między innymi osoby stosujące dietę wegańską, osoby z niektórymi chorobami przewodu pokarmowego oraz przyjmujące określone leki.

Niedobór może powodować nie tylko zmęczenie. Mogą pojawić się również:

• osłabienie,
• problemy z koncentracją,
• zaburzenia czucia,
• mrowienie dłoni lub stóp,
• niedokrwistość.

Dlatego B12 nie powinna być traktowana wyłącznie jako „witamina na energię”.

Glukoza i sposób, w jaki jesz

Jeżeli największy spadek energii pojawia się po posiłkach, warto zwrócić uwagę również na sposób odżywiania.

Przykład? Rano słodka bułka i kawa. Po dwóch godzinach kolejna kawa. Na obiad duża porcja makaronu. Po obiedzie człowiek najchętniej położyłby głowę na biurku.

Nie oznacza to automatycznie insulinooporności. Powtarzająca się silna senność po posiłkach, duża ochota na słodycze, napady głodu czy trudności z utrzymaniem stabilnej energii w ciągu dnia są jednak dobrym powodem, aby przyjrzeć się sposobowi odżywiania i - jeśli są wskazania - porozmawiać z lekarzem o odpowiednich badaniach.

Za mało jedzenia też może być problemem

Czasami widzę odwrotną sytuację. Ktoś chce schudnąć, więc zaczyna mocno ograniczać jedzenie. Małe śniadanie. Sałatka na obiad. Wieczorem ogromny głód, brak energii i ochota na wszystko, co znajduje się w kuchni.

Organizm potrzebuje energii i składników odżywczych do prawidłowego funkcjonowania. Jeżeli przez długi czas dostarczamy ich za mało, trudno oczekiwać, że będziemy pełni energii.

Przewlekły stres

Stres nie istnieje tylko „w głowie”. Jeżeli trwa tygodniami lub miesiącami, może wpływać między innymi na sen, apetyt, napięcie mięśni, układ pokarmowy i nasze codzienne samopoczucie.

Czasami osoba mówi: „Ja już nawet nie czuję stresu”. Chwilę później okazuje się, że od miesięcy żyje w ciągłym napięciu, śpi po 5-6 godzin, je w biegu i praktycznie nie odpoczywa.

Organizm może się do takiego trybu życia przyzwyczaić. Nie oznacza to jednak, że przestaje ponosić jego koszt.

Leki również mogą wpływać na poziom energii

Jeżeli zmęczenie pojawiło się po rozpoczęciu przyjmowania nowego leku albo zmianie jego dawki, warto o tym powiedzieć lekarzowi.

Nie należy samodzielnie odstawiać leczenia. Czasami jednak senność czy osłabienie mogą być działaniem niepożądanym niektórych leków i lekarz powinien o tym wiedzieć.

Jakie badania warto rozważyć przy przewlekłym zmęczeniu?

Nie istnieje jeden uniwersalny „pakiet na zmęczenie” odpowiedni dla każdego. Zakres badań powinien zależeć od objawów, wieku, sposobu odżywiania, przyjmowanych leków oraz historii zdrowotnej.

W rozmowie z lekarzem można - zależnie od sytuacji - poruszyć temat takich badań jak:

• morfologia krwi,
• ferrytyna i gospodarka żelazowa,
• TSH,
• glukoza na czczo,
• witamina B12,
• kwas foliowy,
• kreatynina i ocena funkcji nerek,
• próby wątrobowe,
• CRP.

Nie oznacza to, że każda zmęczona osoba musi wykonać wszystkie te badania. Diagnostyka powinna wynikać z konkretnej sytuacji. W uporządkowaniu posiadanych wyników może pomóc analiza badań krwi w Holivita, która nie zastępuje diagnozy lekarskiej.

A co z witaminą D?

Jej niedobór jest częsty, szczególnie w okresach niewielkiej ekspozycji na słońce. Jednocześnie warto uważać z przypisywaniem każdego zmęczenia witaminie D.

Jeżeli ktoś od miesięcy ledwo funkcjonuje, nie wystarczy powiedzieć: „Pewnie masz za mało witaminy D”. Przyczyn może być znacznie więcej.

Kiedy zmęczenia nie należy tłumaczyć stylem życia?

Jeżeli zmęczenie jest bardzo nasilone, pojawiło się nagle albo towarzyszą mu inne niepokojące objawy, wymaga konsultacji lekarskiej.

Szczególną uwagę zwróć na:

• niewyjaśnioną utratę masy ciała,
• gorączkę lub długotrwałe stany podgorączkowe,
• nocne poty,
• duszność,
• ból w klatce piersiowej,
• omdlenia,
• krew w stolcu,
• wyraźne pogorszenie tolerancji wysiłku,
• utrzymujące się powiększenie węzłów chłonnych.

W takich sytuacjach nie zaczynamy od suplementów czy ziół. Najpierw potrzebna jest diagnostyka.

Naturalne wsparcie zaczyna się od podstaw

Czasami szukamy bardzo skomplikowanych sposobów na odzyskanie energii, zapominając o rzeczach najbardziej podstawowych:

• sen,
• regularne, odżywcze posiłki,
• odpowiednia ilość białka,
• warzywa i inne źródła błonnika,
• ruch i światło dzienne,
• odpoczynek,
• odpowiednie nawodnienie.

To może nie brzmieć tak atrakcyjnie jak nowy suplement reklamowany jako sposób na „natychmiastową energię”, ale właśnie od takich podstaw warto zacząć. Jeżeli mimo zadbania o nie nadal czujesz, że coś jest nie tak, zamiast zgadywać, warto poszukać przyczyny.

Nie przyzwyczajaj się do ciągłego zmęczenia

Najgorsze, co można zrobić, to uznać po kilku miesiącach: „Widocznie już tak mam”.

Zmęczenie jest jednym z najbardziej niespecyficznych objawów. Może mieć bardzo prostą przyczynę, ale może również być sygnałem, że warto dokładniej przyjrzeć się swojemu zdrowiu.

Dlatego nie zaczynałabym od pytania „jaki suplement da mi więcej energii?”. Zaczęłabym od: dlaczego tej energii mi brakuje? Dopiero wtedy można rozsądnie zastanawiać się nad dalszym działaniem.

Czujesz, że od dłuższego czasu brakuje Ci energii?

Podczas konsultacji naturopatycznej w Lublinie możemy wspólnie przyjrzeć się Twojemu sposobowi odżywiania, codziennym nawykom, pracy jelit, jakości snu oraz dotychczasowym wynikom badań.

Celem nie jest znalezienie kolejnego preparatu „na zmęczenie”, ale spojrzenie szerzej na czynniki, które mogą wpływać na Twoje samopoczucie.